Historia i znaczenie
Pomnik Wilhelma stoi na bezimiennym wzgórzu (dawniej nazywanym „Tartschenberg” albo „Wilhelmshöhe”) — około 455 m n.p.m., na południowy-wschód od Lutomii Górnej. Został wzniesiony w 1862 roku z inicjatywy ówczesnych właścicieli majątku w Lutomii — małżeństwa Langerów — by uczcić ocalenie ówczesnego króla Prus, późniejszego cesarza Wilhelm I, który w 1861 roku padł ofiarą zamachu w uzdrowisku Baden-Baden.
Pomnik był także symbolem pamięci o ważnych wydarzeniach historycznych: umieszczono na nim tablice upamiętniające zwycięstwo Prus nad Austrią w 1866 roku oraz proklamację powstania Cesarstwa Niemieckiego w 1871 roku. Wokół monumentu pierwotnie istniał niewysoki metalowy płotek, żywopłot i szpaler ozdobnych drzewek — tworzyło to przyjemne i zadbane miejsce pamięci oraz wypoczynku.
Pomnik Wilhelma – obecny stan miejsca
Po II wojnie światowej i zmianach granic monument zaczął podupadać. Dziś pomnik istnieje w formie częściowo zniszczonej, wykonanej z piaskowca — niestety proces destrukcji postępuje. Wokół dawniej rozciągały się piękne panoramy: Kotliny Dzierżoniowskiej, Równiny Świdnickiej, a w tle Ślęża i Wzgórza Kiełczyńskie. Dzisiaj wzgórze jest mocno zalesione — drzewa i krzewy zasłaniają dawny widok, co znacząco ogranicza walory krajobrazowe.
Jak dojechać i dotrzeć pieszo?
Jeśli planujesz odwiedzić pomnik, najlepiej wybrać się z Lutomii Górnej:
Do Lutomii Górnej można dojechać autem lub autobusem z okolic Świdnicy lub Wrocławia. Lutomia Górna leży ok. 13 km na południowy-wschód od Świdnicy. Z centrum wsi (lub okolic dawnej stacji w Mościsku — stamtąd turyści kiedyś ruszali ku pomnikowi) kieruj się leśną drogą prowadzącą w stronę dawnych szlaków łączących się z grzbietem. Podejście — choć dawniej prowadziły tu kamienne schody — dziś może być utrudnione: leśna ścieżka jest słabo utrzymana, a zarośla gęste.
Warto zabrać mapę albo GPS — na wielu współczesnych mapach punkt ten bywa pomijany, bo czerwony szlak turystyczny został przemieszczony i obecnie omija wzgórze.
Dlaczego warto — nawet dziś?
Mimo zniszczeń, pomnik ma unikalną wartość historyczną — to ślad po czasach przedwojennych, kiedy ten region był częścią Prus. Odwiedzając to miejsce, można poczuć klimat dawnych podróży i turystyki — dawniej pomnik był chętnie odwiedzany przez turystów idących na okoliczne szlaki. Dla miłośników lokalnej historii i dawnych pamiątek — to okazja, by zobaczyć, jak zmieniała się przestrzeń kulturowa Dolnego Śląska.